Begroting 2027 bevat geen aparte reservering voor structurele verhoging onderstand
WILLEMSTAD – In de begroting voor 2027 is geen afzonderlijk bedrag terug te vinden voor de structurele verhoging van de onderstand die de regering al enkele jaren voorbereidt. De post Onderstanden en Noodvoorziening stijgt volgend jaar wel met vijftien miljoen gulden, maar de extra middelen die in de toelichting worden genoemd zijn bestemd voor aanvullende ondersteuning van AOV-gerechtigden.
MFK-Statenlid Ishahier Monte vraagt minister van Sociale Ontwikkeling, Arbeid en Welzijn Charetti America-Francisca daarom wanneer de hervorming van de onderstand daadwerkelijk wordt uitgevoerd en of daarvoor geld is gereserveerd.
Monte verwijst naar vijf onderzoeken die in het kader van het Landspakket zijn uitgevoerd naar het Curaçaose stelsel van sociale zekerheid. Daaruit kwam onder meer naar voren dat de bestaande onderstand onvoldoende is om de noodzakelijke kosten van levensonderhoud te dekken.
De onderzoekers adviseerden de uitkering stapsgewijs te verhogen. Als eerste stap zou een alleenstaande recht moeten krijgen op dertig procent van het minimumloon en een gehuwd paar op 52 procent. Op langere termijn zou de onderstand moeten doorgroeien naar zeventig procent van het minimumloon. Daarnaast werd automatische indexering aan de consumentenprijsindex aanbevolen.
Wel vijftien miljoen meer
Uit de begroting voor 2027 blijkt dat de regering wel aanzienlijk meer geld uittrekt voor de verzamelpost Onderstanden en Noodvoorziening. Die stijgt van bijna 89 miljoen gulden dit jaar naar bijna 104 miljoen volgend jaar. In 2028 loopt de post op naar bijna 124 miljoen en vanaf 2029 naar bijna 154 miljoen.
Maar uit de financiële toelichting blijkt dat de extra ruimte die de regering vanaf 2027 reserveert, is gekoppeld aan koopkrachtondersteuning voor AOV-gerechtigden van wie het pensioen onder het bestaansminimum ligt. Voor 2027 gaat het om dertig miljoen gulden boven het structurele basisbedrag. De regering wil daarmee onder meer een aanvullende toelage bovenop de AOV financieren. Het bedrag staat voorlopig als stelpost in de begroting.
Voor een structurele verhoging van de onderstand naar de percentages uit de eerdere onderzoeken wordt in de begroting geen afzonderlijk bedrag genoemd.
Dat is opmerkelijk, omdat de onderzoekers ook de financiële gevolgen daarvan hebben berekend. Een verhoging van de bijstand naar dertig procent van het minimumloon zou volgens hun berekening structureel ongeveer vijftien miljoen gulden extra per jaar kosten. Bij zeventig procent loopt dat op tot ongeveer 69 miljoen gulden.
Hervorming moet in 2027 verder
De hervorming is daarmee niet van tafel. In de begroting staat dat SOAW de modernisering van de bijstandswetgeving tot een van de prioriteiten binnen het Landspakket heeft gemaakt. Verschillende wetsvoorstellen moeten in 2027 worden afgerond.
De regering schrijft daarnaast dat zij rekening houdt met een tijdelijke verhoging en differentiatie van de onderstand. Een concreet nieuw structureel uitkeringsbedrag wordt daarbij echter niet genoemd.
Monte vraagt de minister daarom onder meer of zij het advies onderschrijft dat het huidige niveau onvoldoende is, of de verhoging naar dertig en 52 procent wordt uitgevoerd, of het uiteindelijke doel van zeventig procent nog geldt en wanneer automatische indexering wordt ingevoerd. Ook wil hij weten hoeveel geld daarvoor nodig is en of dat geld al in de begroting voor 2027 of in de meerjarenraming is opgenomen.
Tijdelijke honderd gulden stopt
De vragen krijgen extra betekenis doordat de huidige tijdelijke koopkrachtsteun voor onderstandsgerechtigden na oktober vooralsnog stopt. Zij ontvangen dit jaar maximaal honderd gulden per maand extra, maar die regeling is voor 2027 niet afzonderlijk voortgezet.
Tegelijkertijd werkt de overheid nog aan het opschonen en digitaliseren van de dossiers van mensen in de onderstand. Dat project heeft vertraging opgelopen en moet volgens de laatste planning in maart 2027 zijn afgerond. Nieuwe werkprocessen moeten uiterlijk eind volgend jaar volledig zijn ingevoerd.
